Een ieder die wel eens met een familierechtelijke procedure te maken heeft gehad, heeft kunnen constateren dat de kosten van de procedure, zoals dat zo fraai wordt genoemd, “tussen partijen gecompenseerd worden”. Hiermee wordt bedoeld dat de kosten die gepaard gaan met het voeren van een procedure voor rekening van de partijen zelf komen. Het is dus niet relevant of een partij in de procedure wel of niet in het ongelijk is gesteld. De proceskostencompensatie in het familierecht wijkt daarmee af van hetgeen gebruikelijk is. Gebruikelijk is dat de procespartij die in het ongelijk wordt gesteld, wordt veroordeeld om de proceskosten van de andere partij te vergoeden.

Door de wetgever en/of de rechterlijke macht zijn in het verleden meerdere argumenten gegeven op grond waarvan de proceskostenveroordeling in familiezaken is uitgezonderd:

• processen tussen familieleden worden geacht niet lichtvaardig of kwaadwillig te worden gevoerd;
• een kostenveroordeling staat aan een verzoening in de weg;
• in familiezaken gaat het niet louter om zakelijke en juridische argumentatie, maar moet rekening worden gehouden met de emotionele geladenheid van de problematiek;
• partijen moeten in vele gevallen nog met elkaar verder, waarbij het onwenselijk is dat het ongelijk extra bij de verliezer wordt ingewreven en de winnaar aan prestige wint.

Men kan men zich terecht afvragen of deze argumenten hout snijden. Is de realiteit nu juist soms niet zo, dat het tegendeel van deze argumenten opgang doet en dat van de proceskosten-veroordeling nu juist in die gevallen een corrigerende werking zou uitgaan voor de partij die klip en klaar lichtvaardig of kwaadwillend een procedure is aangevangen? De rechterlijke macht blijkt echter maar zelden – en dat dan nog uitsluitend in extreme gevallen – een proceskostenveroordeling uit te spreken:

• wel, voor bijvoorbeeld de partij die een kansloos verweer voerde tegen een verzochte echtscheiding;
• of voor de partij die in 5 jaar tijd een twaalftal procedures was begonnen, waarbij deze partij in het gros van de procedures in het ongelijk was gesteld;
• en voor de partij die een procedure was begonnen zonder dat er een juridische grond aanwezig was;
• maar ook voor de partij die een beschikking executeerde terwijl deze onmiskenbaar op een misslag berustte;

  maar bijvoorbeeld niet:

• voor de vermogende partij die door zijn opstelling de procedure ernstig had vertraagd en geen middel onbenut had gelaten om de andere (niet vermogende) partij op kosten te jagen;
• voor de partij die in een alimentatieprocedure had gelogen over zijn fiscaal inkomen;
• voor de partij die in een jaar tijd drie maal zonder succes een alimentatienihilstelling had verzocht.