Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst op de Wet Deregulering Arbeidsrelaties (Wet DBA). Ook komt er mogelijk nieuwe, strengere wetgeving aan: de wet Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden (VBAR). Betekent dit dat je als ondernemer geen gebruik meer kunt maken van zzp’ers? En dat je als zzp’er nu al je opdrachten kwijtraakt?

Nee, dat hoeft niet. Op deze pagina vertellen we je wat er nog wel kan. Heb je daar advies over nodig, of wil je dat we meekijken naar een overeenkomst? Neem dan gerust contact met ons op.

Handhaving Belastingdienst

Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst dus op schijnzelfstandigheid. Constateert de Belastingdienst dat een zzp’er eigenlijk een schijnzelfstandige is? En dat er dus sprake is van een verkapt dienstverband? Dan kan zij de opdrachtgever met terugwerkende kracht (tot 1 januari 2025) correctieverplichtingen, naheffingsaanslagen (loonheffingen en sociale premies) en boetes opleggen. Met de Tweede Kamer is afgesproken dat als de opdrachtgever kan aantonen dat hij stappen zet tegen schijnzelfstandigheid, de Belastingdienst geen vergrijpboetes zal opleggen. Verzuimboetes blijven wel mogelijk.

Maar wanneer is een zzp’er nu eigenlijk schijnzelfstandige? Die vraag is niet eenvoudig te beantwoorden, maar hangt af van de omstandigheden van het geval. Daarbij is een aantal factoren uit de Wet DBA van belang:

• Gezagsverhouding: bepaalt de opdrachtgever hoe, hoe lang, wanneer en met wie de zzp’er werkt? En geeft hij de zzp’er dezelfde instructies als het eigen personeel? Dan zijn dat sterke aanwijzingen voor schijnzelfstandigheid.
• Persoonlijke arbeid: mag de zzp’er zich niet of alleen met toestemming van de opdrachtgever laten vervangen? Dan is dat een aanwijzing voor schijnzelfstandigheid. 
• Beloning: ontvangt de zzp’er een vaste beloning vergelijkbaar met het salaris van een werknemer? En wordt hij bijvoorbeeld doorbetaald als hij ziek is? Dan zijn dat aanwijzingen voor schijnzelfstandigheid.

Naast deze factoren uit de Wet DBA zijn ook in de rechtspraak criteria ontwikkeld waar de arbeidsrelatie op moet worden beoordeeld:

• De aard en duur van de werkzaamheden.
• De manier waarop de werkzaamheden en werktijden zijn bepaald.
• De mate waarin de werkzaamheden én de zzp’er onderdeel zijn van de organisatie van de opdrachtgever (inbedding).
• Wel of geen verplichting tot persoonlijke arbeid.
• De manier waarop afspraken tot stand zijn gekomen.
• De manier waarop de beloning is bepaald en wordt uitbetaald.
• De hoogte van de beloning.
• De mate waarin de zzp’er bij de opdracht commercieel risico loopt.
• De mate waarin de zzp’er zich als ondernemer gedraagt of kan gedragen, bijvoorbeeld door te zorgen voor naamsbekendheid en nieuwe opdrachten.

Let op: hierbij is de feitelijke situatie van belang, niet wat er in de overeenkomst van opdracht staat.

Zzp’ers inzetten: hoe kan het nog wel?

Al deze criteria maken het er niet gemakkelijker op om freelancers in te huren. Maar dit betekent niet dat je helemaal geen zzp’ers meer kunt inzetten. Of helemaal niet meer als zzp’er ingezet kunt worden. Het is wel van belang om het risico op schijnzelfstandigheid zo klein mogelijk te houden. Dat doe je onder meer door: 

• Zo veel mogelijk gebruik te maken van door de Belastingdienst goedgekeurde modelovereenkomsten. Hoewel de Belastingdienst is gestopt met het beoordelen van nieuwe modelovereenkomsten, liggen er al veel goedgekeurde modelovereenkomsten. Zit de geschikte overeenkomst er niet bij? Laat jullie overeenkomst van opdracht dan checken door een specialist.
• Geen overeenkomst van opdracht voor onbepaalde tijd te gebruiken. En kritisch te blijven op de inzet van zzp’ers die al langere tijd in de organisatie werkzaam zijn.
• De feitelijke situatie steeds in de gaten te houden. Met name als het gaat om gezag, instructies, werktijden, inbedding in de organisatie en de mate waarin de zzp’er zich als ondernemer gedraagt. De gemaakte afspraken moeten ook echt in de praktijk worden gebracht, anders lopen jullie risico’s.
• Te zorgen dat de zzp’er zo veel mogelijk gebruik maakt van eigen bedrijfsmiddelen.
• Beloningen te koppelen aan de geleverde output. 
• Goed te controleren of er sprake is van echte zelfstandigheid van de zzp’er als deze ingezet wordt op werk dat ook door vaste medewerkers wordt gedaan (bijv. bij vervanging ziekte).
• Met elkaar in gesprek te blijven. Begint de werkrelatie op enig moment meer op een dienstverband te lijken? Dan is het misschien goed om na te denken over het vervolg: gaan jullie de manier waarop jullie werken aanpassen, uit elkaar of misschien wel een arbeidsovereenkomst aan?