Recentelijk heeft ons hoogste rechtscollege, de Hoge Raad, een belangwekkende uitspraak gedaan over de aansprakelijkheid van maten in een maatschap. De rechtbank Overijssel heeft deze uitspraak van overeenkomstige toepassing verklaard op vennoten in een vennootschap onder firma.

Eerst de uitspraak van de Hoge Raad.

1. Om te beginnen overweegt de Hoge Raad dat – zoals algemeen bekend – de maatschap geen rechtspersoonlijkheid heeft en dat daarom bij een overeenkomst met de maatschap de individuele maten persoonlijk aansprakelijk zijn.
2. Is de prestatie deelbaar, dan zijn de maten aansprakelijk voor gelijke delen. Is daarentegen de prestatie ondeelbaar (prestatie kan niet worden verdeeld of de prestatie is door eenieder voor het geheel verschuldigd), dan zijn de maten hoofdelijk aansprakelijk (dus voor het geheel). In dit geval betrof het een opdrachtovereenkomst. Alsdan is ingevolge de wet elke maat tegenover de opdrachtgever aansprakelijk voor het geheel.;
3. Deze persoonlijke aansprakelijkheid geldt voor de maat die ten tijde van het sluiten van de overeenkomst (opdracht) maat was en blijft bestaan indien de maat uitreedt. Het uittreden van de maat maakt derhalve geen einde aan diens aansprakelijkheid! Ook voor latere claims blijft deze maat voor het geheel aansprakelijk. Dat is slechts anders indien de opdrachtnemer de maat uit zijn hoofdelijk aansprakelijkheid ontslaat of indien de opdrachtovereenkomst tot een einde komt.
4. Maar ook nieuw toegetreden maten kunnen aansprakelijk zijn voor door de maatschap vóór hun toetreden aangegane overeenkomsten. Dat is volgens de Hoge Raad het geval indien de schuld (wanprestatie) die ontstaan is uit de overeenkomst dateert van ná hun toetreding. Dus ook al waren deze maten bij het aangaan van de opdracht-overeenkomst niet betrokken, dan nog zijn zij (extern) aansprakelijk jegens de opdrachtgever enkel en alleen omdat zij maat waren ten tijde van het ontstaan van schuld.
5. Voor die schuld is de nieuw toegetreden maat echter slechts aansprakelijk voor een gelijk deel (en niet hoofdelijk voor het geheel). Bovendien zijn zij (intern) niet draagplichtig jegens de overige maten, maar hebben zij een regresvordering op hun collega-maten. Uiteindelijk zullen laatstgenoemden maten aldus de gehele schuld voor hun rekening moeten nemen.

De rechtbank Overijssel heeft deze uitspraak van de Hoge Raad één op één van toepassing verklaard op (de vennoten in) een vennootschap onder firma. De rechtbank ziet geen aanleiding om te veronderstellen dat de situatie van een vennootschap onder firma op dit onderdeel relevant verschilt van die van de maatschap.

Aldus acht de rechtbank voor de persoonlijke aansprakelijkheid van een vennoot eveneens voldoende dat (1) na toetreding van de vennoot de opdracht is aanvaard, of (2) na toetreding van de vennoot de schuld is ontstaan. In beide gevallen is de vennoot persoonlijk aansprakelijk voor een schuld van de vennootschap onder firma.